header willem sluiter

Toelichting kunstwerk Sluiter en Achterhoek in Eibergen

op .

Eibergen kan dit jaar bij de revitalisering van het centrum worden verrijkt met een kunstwerk dat herinnert aan de dichter Willem Sluiter, die 350 jaar geleden zijn bekende Achterhoek-regels publiceerde. Beelhouwer Anton ter Braak uit Noordijk ontwierp hiervoor maquettes. Zijn werk is bedoeld voor de kop van de Kluiversgang. Hij geeft in dit filmpje een toelichting.

Het ontwerp van de kunstenaar Anton Ter Braak wordt met twee andere ideeën onder de aandacht gebracht in villa Smits in Eibergen, het voormalige gemeentehuis aan de Grotestraat 30, dat vanaf 1 mei dienst doet als inlooppunt. De bevolking van Eibergen kan op deze locatie op dinsdagmorgen van 9 tot 12 uur terecht. Hier mogen de Eibergenaren ook kenbaar maken hoe over de kunstontwerpen wordt gedacht. Laat hier dus van u horen als u ook graag ziet dat de Kluiversgang bij de viering van 350 jaar Achterhoek wordt verfraaid met het kunstwerk van Anton ter Braak.

Ontwerp modern Sluiterkunstwerk voor centrum Eibergen

op .

Kluiversgang 3

Beeldhouwer Anton ter Braak uit Noordijk heeft een ontwerp gemaakt voor een modern kunstwerk ter herinnering aan dichter en dominee Willem Sluiter (1627-1673). Het is bedoeld voor de kop van de Kluiversgang in Eibergen. Bij de revitalisering van het centrum wordt voor deze plek aan kunst gedacht. Ter Braak diende op verzoek van de projectgroep Willem Sluiter en 350 jaar Achterhoek zijn ontwerp in.

Bij de aankondiging van de tweede fase revitalisering Eibergen centrum is Ter Braaks ontwerp opeens onthuld. Helaas werd hierbij niet zijn maquette getoond, maar alleen foto’s en een toelichting

Sluiterplaquette in Zwolle en hemelpoort in Eibergen

Eibergen bezit nu al een kunstwerk staat van Anton ter Braak, sinds 2010: ‘Porta’, een hemelpoort, bij de H. Mattheuskerk. In 2013 vervaardigde hij een plaquette ter herinnering aan Willem Sluiter in de Grote of St. Michaëlskerk in Zwolle, waar Sluiter is begraven.

Als bladzijden uit Sluiters bundels

Het ontwerp van Ter Braak bestaat uit twee elementen, waarvan een deel is bestemd voor de drie blinde ramen in een muur aan de Kluiversgang. Het eerste onderdeel zal bestaan uit drie elementen die worden vervaardigd van cortenstaal. Zij zijn als bladzijden uit de vele bundels van Sluiter. Op deze bladzijden komen dichtregels, die betrekking hebben op Eibergen en de Achterhoek. Deze elementen, die ritmisch in het straatbeeld worden geplaatst, krijgen een hoogte van twee meter.

Reliëfs in aluminium op blinde ramen

Het tweede deel van het kunstwerk is bestemd voor de blinde ramen, die nu zijn voorzien van grijs raapwerk. Ter Braak ontwierp hiervoor reliëfs die worden weergegeven in aluminium. Zij zijn als beelden bij de dichtregels op de elementen van cortenstaal. Gedacht kan worden aan een landschap, de Achterhoek en de Berkel.

Anton ter Braak kiest voor deze verbinding tussen het centrum en de Berkel voor een kunstvorm, die de kijker uitnodigt zelf te onderzoeken, na te denken en ook verder te kijken.

Bevolking mag oordeel geven

Het idee van Ter Braak wordt onder der aandacht gebracht in villa Smits in Eibergen, het voormalige gemeentehuis aan de Grotestraat 30. Vanaf 1 mei doet dit pand dienst als inlooppunt voor de bevolking. Ook een eerste ontwerp voor een Sluiterherinnering op deze plek van Bennie te Vaarwerk, de initiatiefnemer van de projectgroep Willem Sluiter een 350 jaar Achterhoek, op wiens voorstel Anton ter Braak werd ingeschakeld, wordt hier gepresenteerd. Met enkele varianten hierop van een de werkgroep ‘Kop Kluiversgang’, die betrokken is bij ontwikkeling van het centrumplan. Ook is het nog de bedoeling hier het idee te tonen van Colette Beckers uit Eibergen, die koos voor de vorm van een ijsvogel voor haar idee.

De bevolking van Eibergen, die op deze locatie vanaf 1 mei op dinsdagmorgen van 9 tot 12 uur terecht kan, mag kenbaar maken hoe over de ontwerpen wordt gedacht. Hiervoor wordt ook nog een digitale weg aangeboden. Het streven is dat de tweede fase van het centrumplan Eibergen op 1 november klaar is.

Ontdekking portret Sluiter brengt Achterhoek extra vreugd

op .

klein

Bij de activiteiten rond de viering van 350 jaar Achterhoek is een opmerkelijk portret ontdekt van dominee en dichter Willem Sluiter (1627-1673). Zijn bekende dichtregels “Waer iemant duisent vreugden soek/ Mijn vreugt is in dees’ achter-hoek” uit 1668 vormden de aanleiding voor feestelijkheden dit jaar in deze regio. Een schilderij van de in Zuid-Afrika beroemde kunstenaar Frans Oerder (1867-1944) brengt nu extra vreugd. Elementen van twee kunstwerken uit de 17e eeuw zijn er goed in te herkennen.

Peter Sluiter uit Amsterdam, een verre nazaat van dominee en dichter Sluiter, is lid van de projectgroep Willem Sluiter en 350 jaar Achterhoek. Hij maakte de projectgroep attent op het onbekende schilderij van Oerder. Het is in het bezit is van een in Utrecht wonend familielid van hem, Janneke Sluiter.

Fotografen naar Utrecht

De projectgroep raakte zo enthousiast dat de fotografen Peter Jan van Haaften en Arie Burggraaf van museum De Scheper in Eibergen deze week naar Utrecht zijn gestuurd voor het vervaardigen van goed beeldmateriaal, dat op allerlei manieren benut kan worden de komende maanden. Zo zal een foto van het schilderij het omslag sieren van het boek ‘Van achter-hoek tot Achterhoek’ dat de historische kringen van Eibergen en Neede begin september laten verschijnen. Eén van de artikelen in dit boek belicht ook hoe Willem Sluiter met portretten en prenten langer in beeld blijft.

Met het werk van Oerder kreeg de reeks kunstwerken met betrekking tot Willem Sluiter een opmerkelijk vervolg. Oerder is nauw verbonden met Zuid-Afrika. Hij schilderde het Sluiterportret waarschijnlijk ongeveer een eeuw geleden. Zijn werk roept direct het indringende portret in herinnering dat Pieter van Anraadt (1635-1678) schilderde van Sluiter, al heeft Oerder waarschijnlijk alleen de kopie onder ogen gehad die Sluiternazaat en tijdgenoot Willy Sluiter hiervan vervaardigde. Wellicht nog sterker liet Oerder zich inspireren door de belangrijkste Sluiterprent van de etser Jan Luyken. Daarop is de dichter te zien voor het open venster.

Op het doek van Oerder is op de achtergrond het binnenhalen van de oogst te zien, in een Achterhoeks landschap. De dichter zit deze keer niet links, zoals bij Luyken, doch kijkt ons van rechts aan, net als op het geschilderde portret van Van Anraadt.

Contact Oerder met nazaten

Oerder werd geboren in Rotterdam en is in Pretoria overleden. Bekendheid en respect verwierf hij door zijn bloemstillevens, Transvaalse landschappen en portretten, waaronder zo’n 600 kinderportretten. In 1890 vertrok hij voor de eerste keer naar Zuid-Afrika. Tijdens de Boerenoorlog maakte hij veel schetsen van oorlogssituaties. Een economische crisis dwong hem in 1908 terug te keren naar Nederland. Dertig jaar later vertrok hij opnieuw naar Zuid-Afrika, waar hij als een beroemdheid weer werd binnengehaald. In tal van Zuid-Afrikaanse musea hangt werk van hem.

Waarom hij zijn Sluiterdoek maakte en hoe hij geïnspireerd raakte door het portret van de dichter en de prent van Luyken, is niet bekend. In elk geval heeft hij contact gehad met nazaten van de dichter. Zo schilderde hij in 1924 ook toenmalig rector-magnificus van de Gemeente-universiteit in Amsterdam (nu UvA), prof.dr. Carel Philip Sluiter. Bovendien maakte hij portretten van twee van diens kleindochters.